...
... Gió heo may đã về
chiều tím loang vỉa hè
và gió hôn tóc thề
rồi mùa thu bay đi
trong nắng vàng chiều nay
anh nghe buồn mình trên ấy
chiều cuối trời nhiều mây
đơn côi bàn tay quên lối
đưa em về nắng vương nhè nhẹ ...
...
Cái "... vỉa hè ..." thân thương để "... chiều tím loang ..." lên ấy, cùng với những con đường "... cây dài bóng mát ...", "... có lá me bay ...", "... cánh hoa dầu xoay tít bay bay ...", "... rộn ràng tiếng ve ..." ... trên những "... phố xưa quen biết tên bàn chân ..." ... vẫn luôn cần lắm để mà nhắn nhủ nhau "... em còn nhớ hay em đã quên ..." ; vẫn luôn cần lắm những "... chủ nhật uyên ương, hẹn hò đây đó ..." để mà có thể "... trả lại em yêu ..." những gì "... tưởng rằng đã quên ..." ..., hầu dưỡng nuôi ký ức, di dưỡng tâm hồn, hình thành nên một đời sống văn hóa, tinh thần ...
Ấy là cái "... vỉa hè ..." trong thơ ca ...
Ngoài đời, vỉa hè vẫn có một đời sống thực của nó. Vỉa hè đóng vai trò trung gian giữa tĩnh và động, giữa người và xe, giữa nhà và đường. Vỉa hè là nơi dành cho người đi bộ, với những bước chân khoan thai hay gấp gáp, nhẹ nhõm hay trĩu nặng, an nhàn hay vất vả ... Nơi đó là cả một dòng chảy xã hội với bao nhiêu là thân phận con người ... Nơi đó phản ánh khá chân thực đời sống xã hội, thâm trầm sâu lắng hay náo nhiệt nổi sôi, khoáng đạt bao dung hay cạnh tranh giằng xé, thanh thản tự tại hay bon chen chụp giựt ...
Xã hội ngày một phát triển theo hướng "thị trường hóa", từng tất đất vỉa hè càng trở nên "đắt đỏ". Việc làm ăn mua bán chưa được quy hoạch một cách đồng bộ tổng thể theo từng phân khu chức năng, nên hoàn toàn dựa vào các "mặt tiền" hoành tráng hay manh mún ..., và vỉa hè cũng góp phần vào cuộc chạy đua khốc liệt mà đích đến là "tiền" ...
Vì tiền, vỉa hè trở thành nơi, để cho các cửa hàng cơi nới, lấn chiếm để quảng cáo, bày thêm hàng hóa thu hút ánh nhìn, chèo kéo bước chân ... ; hay để cho các quầy hàng nhỏ, đôi khi chỉ là mẹt hàng nhỏ, thuê mướn bán đủ các thứ "thượng vàng hạ cám" ... ; hay để cho các "quán cóc" chè chén thuốc lào, cà phê thuốc lá, trà chanh "chém gió" túm tụm dăm ba ...; hay để cho các gánh hàng rong mệt mỏi tạm thời ghé lại thi thoảng rao hời hay xúm xít bán mua ; hay để cho những chiếc xe tạm nghỉ hành trình trong những "bãi giữ xe" tạm bợ giăng dây ... vv ... và ... vv ... Tất cả ...
Tất cả những cái "để cho" đó đã giành mất chỗ của những bước chân bộ hành, không còn chỗ để đi nhưng vẫn phải có nhu cầu đi. Như một dòng chảy, bị nghẽn lại tất phải tìm lối thoát, khách bộ hành không thể tràn vào nhà thì phải lấn ra đường ... Cái sự lấn ấy gây nhiều phiền toái : tai nạn, kẹt xe, khói bụi, cằn nhằn, chửi rủa, ẩu đả ...
Ấy vậy mà, gần đây, vỉa hè lại phải dung chứa thêm những "người Việt gốc ... cây", từ các vùng quê xa xôi kéo về dựng lều bạt, căng biểu ngữ khiếu kiện suốt tháng thâu năm ...
Ai đã từng ngẫm nghĩ về một dòng chảy, tất hẳn phải cảm nhận được sức mạnh tự nhiên cuồng siết dữ dội của nó, "Sự cùng tắc biến, vật cực tắc phản" ... Muốn ngăn một dòng chảy, tất phải khơi một dòng khác, nếu không làm cho nó trở nên có ích như làm hồ chứa, thủy lợi, thủy điện ..., thì sẽ khiến nó trở nên có hại như gây ngập úng, lũ lụt, xói mòn ..., hay tệ hơn nữa là cuồng nộ "tức nước vỡ bờ" ... Chận một dòng chảy, có thể, hay chắc chắn, sẽ gây nên những ảnh hưởng to lớn đến môi trường sinh thái, cả ở thượng lưu, trung lưu và hạ lưu, mà, về lâu về dài, thường là "lợi bất cập hại" ...
Chợt nghĩ đến, trong việc quản lý xã hội, có một khái niệm gọi là "Hành Lang Pháp Lý", mà nếu đặt chồng lên khái niệm "vỉa hè", ta sẽ thấy chúng có một sự tương quan đồng dạng đến lạ kỳ ...
Cái "Hành Lang Pháp Lý" ấy, rộng rãi hay chật chội, phẳng phiu hay gập ghềnh, an toàn hay bất trắc, hanh thông hay bế tắc, tự do hay áp bức, dân chủ hay độc tài ... phản ánh chân thực đời sống văn hóa của một xã hội, phản ánh chân thực bản chất của một chế độ, phản ánh chân thực năng lực điều hành của một chính phủ, phản ánh chân thực năng lực quản lý của một nhà nước ... !! ...
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét