TRẦN TRIỀU NHÂN TÔNG HOÀNG ĐẾ :
--- "Một tấc đất của tiền nhân để lại, cũng không được để lọt vào tay kẻ khác".
"Các người chớ quên, chính nước lớn mới làm những điều bậy bạ, trái đạo. Vì rằng họ cho mình cái quyền nói một đường làm một nẻo. Cho nên cái họa lâu đời của ta là họa Trung Hoa.
Chớ coi thường chuyện vụn vặt xảy ra trên biên ải. Các việc trên, khiến ta nghĩ tới chuyện khác lớn hơn. Tức là họ không tôn trọng biên giới quy ước. Cứ luôn luôn đặt ra những cái cớ để tranh chấp. Không thôn tính được ta, thì gậm nhấm ta. Họ gậm nhấm đất đai của ta, lâu dần họ sẽ biến giang san của ta từ cái tổ đại bàng thành cái tổ chim chích. Vậy nên các người phải nhớ lời ta dặn :
Một tấc đất của tiền nhân để lại, cũng không được để lọt vào tay kẻ khác.
Ta cũng để lời nhắn nhủ đó như một lời di chúc cho muôn đời con cháu".
LÊ TRIỀU THÁNH TÔNG HOÀNG ĐẾ :
--- “Ta và các ngươi thề với trời đất, dùng người quân tử, bỏ kẻ tiểu nhân”.
"Ta nghe Tư Mã Quang có nói : "Người quân tử là cội gốc để tiến lên trị bình, kẻ tiểu nhân là thềm bậc để đi đến họa loạn". Ta và các ngươi thề với trời đất dùng ngươi quân tử, bỏ kẻ tiểu nhân, ngày đêm chăm chắm không lơi, các ngươi chớ có lãng quên đấy !".
--- “Pháp luật là phép công của nhà nước, ta cùng các ngươi đều phải tuân theo”.
"Đồ dùng thì chuộng thứ mới, dùng người thì nên dùng người cũ ... Pháp ty giữ công bằng, theo luật phải giáng bãi nhưng ta thì tiếc tài ngươi, sai đổi thành lệnh biếm chức. Pháp luật là phép công của nhà nước, ta cùng các ngươi đều phải tuân theo, ngươi nên nhớ lấy".
--- “Nếu không ban ơn rộng khoan tha thì sao thấy ơn huệ thực sự đến nhân dân được ?”.
"Trẫm là kẻ không có đức, làm chủ muôn dân. Muốn cho mọi người đều được giàu đủ, mạnh khỏe, yên vui để tiến tới thịnh trị. Năm ngoái, từ mùa thu đến mùa đông, trời mãi không mưa, người không có hy vọng được mùa, dân lo khó khăn đói kém. Trẫm là cha mẹ dân, chỉ biết đau xót trong lòng, nay nếu không ban ơn rộng khoan tha thì sao thấy ơn huệ thực sự đến với nhân dân được ?"
--- “Dùng pháp luật mà trị tội, sao bằng lấy lễ nghĩa mà bảo trước”.
"Lam Kinh là đất căn bản nơi quê vua, không ví như các nơi kinh sư khác được. Mới rồi bọn thế gia hay làm trái phép, coi thường pháp luật, chiếm đoạt đất đai làm của riêng, các thân vương công chúa không có lấy tấc đất cắm dùi. Nhưng dùng pháp luật mà trị tội, sao bằng lấy lễ nghĩa mà bảo trước, để cho họ nhà vua ngày một nhiều thêm cũng có chỗ mà nương thân. Nay định rõ giới hạn, kẻ nào còn dám vi phạm thì phải trị tội theo pháp luật".
--- “Chống giữ biên thùy nên phòng bị những sự không ngờ, để ngừa giặc ngoại xâm”.
"Quan coi giữ bờ cõi của triều đình, cố nhiên phải giữ đất yên dân, đánh ngăn giặc ngoài là chức phận của mình. Mới rồi, người ngoài xâm nhập bờ cõi, bắt người cướp của, nhiều lần thấy chạy tâu, mà kết quả đánh giữ ra sao thì im không thấy báo gì. Nay nếu cứ khép vào luật pháp mà trị tội tất cả e rằng sẽ không hết được. Bọn các ngươi phải dốc lòng hết sức để chuộc lại lỗi trước".
"Các ngươi chức vụ đứng đầu một phương, chống giữ biên thùy nên phòng bị những sự không ngờ, để ngăn ngừa giặc ngoại xâm. Cần phải khuyên bảo các tướng hiệu răn đe quân lính, không được quen thói cũ, bỏ trốn về nhà, để trống vị trí phòng thủ, kẻ nào trái lệnh thì trị tội nặng hơn luật thường".
--- “Một thước núi, một tấc sông của ta lẽ nào tự tiện vứt bỏ đi được”.
"Một thước núi, một tấc sông của ta, lẽ nào lại tự tiện vứt bỏ đi được, ngươi phải kiên quyết tranh biện, chớ cho họ lấn dần. Nếu họ không nghe, còn có thể sai sứ sang phương Bắc bày tỏ rõ điều ngay lẽ gian. Nếu ngươi dám đem một thước một tấc đất của Thái Tổ làm mồi cho giặc thì tội phải tru di".
--- “Trẫm ghét đắng cay những đấng nhân quân đời trước, mượn ngôi báu để hưởng lạc thú”.
"Trẫm được mang phúc ấm của triều trước, đặng làm sáng tỏ nghiệp lớn của ông cha, vun đắp cho vận hay buổi thái bình, khôi phục lại mưu mô dài vĩnh viễn. Trẫm ghét đắng cay những đấng nhân quân đời trước, mượn ngôi báu để hưởng lạc thú. Thảng hoặc có đặt ra quy chế nhưng lại đẩy cho các đình thần, dựng ra nhiều nhà cửa dọc ngang, làm nên một thì gây hại gấp muôn lần, thay đổi miên man, chẳng có lựa thời".
--- “Làm quan mà tham nhũng thì dân oán thán, đem khí dữ làm trái khí hòa”.
"Trẫm lo lắng cho cái thói tham lam làm đổi thay phong tục, nên đặt chức bình úy để xếp ra những điều gian dối của bọn quan lại, thương người liêm khiết để khuyến khích họ làm việc tốt. Thế nhưng người có chức vụ vẫn không trong sạch, bọn viên chức nhỏ làm những điều ô nhục, ngày càng lan tràn. Dân càng nghèo mà đóng góp ngày càng lắm, pháp luật ngày càng nghiêm mà kẻ gian cũng ngày càng nhiều. Của cải xuất kho lại rơi vào tay bọn tham nhũng, thật chẳng có lúc nào mà quá như lúc này. Hãy nêu lên những nguyên nhân sinh ra các tệ hại ấy, bằng cách nào để sửa đổi và tin là sửa đổi được không ?".
"Các quan trong ngoài đua nhau kiếm lợi là bởi quan có trách nhiệm ăn nói chưa được như người giỏi. Kẻ thì nhu nhơ không có tài cán gì, người thì đả kích quá để rước gièm pha. Làm quan mà tham nhũng thì dân oán thán, đem khí dữ làm trái khí hòa, mối tệ này phải nên trừ bỏ. Từ nay trở đi, các chức khoa đài, hiến sát, triều thần phải công bằng mà bàn chọn, ai nên thải ra, ai nên bổ thay, làm bản tâu lên thi hành, để trừ bỏ tệ cũ".
- “Vì chính trị thiếu sót nên trời làm tai biến, đó là lỗi của trẫm”.
"Vì chính trị thiếu sót nên trời làm tai biến, đó là lỗi của trẫm mà thành ra như thế, chứ nhân dân có tội gì đâu. Có phải vì trẫm đức tín chưa khắp đến dân, lòng thành chưa thấu đến trời mà như thế chăng ? Không rõ các khanh ngày thường ở nhà có lo việc nước, chăm chắm trong lòng không chút lơ là để giúp chỗ thiếu sót của trẫm không, hay là chỉ rong chơi mà dưỡng tính, mưu lợi vì lòng riêng, theo người ta mà tiến lui để giữ bền quyền vị chăng ? ... Từ nay về sau, kẻ nào còn quen thói nhơ bẩn như cũ, theo người ta mà tiến lui, mưu giữ bền quyền vị, thì trẫm vì các khanh mà giết đi ; hoặc có kẻ nào theo lời dạy bảo mà bỏ lỗi trước đi, dốc lòng trung tín, hết sức hết trí, trẫm cũng vì các khanh mà hậu thưởng. Các khanh nên cố gắng đấy !"
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét