Truyền Thống và Hiện Đại luôn là một bài toán khó cho bất kỳ quốc gia, đân tộc nào trên con đường Văn Minh ... Lăn lộn nhiều năm đi thực tế ở Tây Nguyên, ra Huế, ra Hà Nội ..., cố gắng "cận dân tình" ... tôi khá thấm thía điều này ... ! ...
Theo tôi, tôi vô cùng hâm mộ người Nhật trên con đường phát triển, nhưng tôi lại càng ngưỡng mộ họ trong cách giữ gìn những giá trị truyền thống ... Đọc về văn hóa Nhật : Thiền Đạo, Võ Sĩ Đạo, Không Thủ Đạo, Kiếm Đạo, Cung Đạo, Trà Đạo, Hoa Đạo, Thư Đạo, ..., vẫn còn rất sống động trong xã hội Nhật hiện đại, tôi thấy buồn vô cùng cho văn hóa Việt Nam ... Người Nhật đủ sức mạnh về Dân Tộc Tính để "bản địa hóa" tất cả mọi nền văn hóa du nhập, chẳng những vậy còn nâng cao hơn ... Tất cả đều trở thành "Đạo", với tất cả giá trị, ý nghĩa xứng đáng của từ "Đạo" ... ! ... Ngày nay, du nhập văn minh Phương Tây, họ vẫn vượt lên hàng nhất nhì thế giới ...
Đền đài cung điện của Nhật vẫn giữ vẹn nguyên nét diễm lệ, không gian văn hóa xung quanh vẫn được bảo tồn nghiêm cẩn càng tăng thêm phần cổ kính ... So sánh với Việt Nam, đình chùa thành sân phơi, kho hợp tác xã ..., nhà dân và đất canh tác lấn chiếm vào cả lăng tẩm các vua Trần, Nguyễn ..., đền đài miếu mạo thành bãi chăn thả trâu bò ... Còn nếu "công nhận", "trùng tu", "bảo tồn - bảo tàng" di tích ... thì thật sự, thật sự là "đại họa" ...
Có hai cuốn sách mỏng về văn hóa Nhật mà tôi rất thích, đó là GÓP NHẶT CÁT ĐÁ ( Thạch Sa Tập - Thiền Sư Muju - Vô Trú ), và THIỀN TRONG NGHỆ THUẬT BẮN CUNG ( Giáo Sư Triết Học Đức Eugen Herrigel ) ... Truyền thống ngàn năm Nhật Bản được giữ gìn nghiêm mật, hầu như vẫn vẹn nguyên trong lòng xã hội hiện đại ...
Tôi ra Huế vào dịp trùng tu Đại Nội, mua vé vào cổng, vô khu vực Tử Cấm Thành ... Thấy công nhân trèo lên mái điện, gỡ ngói quăng xuống sang sảng, thay ngói mới, "mới tinh" ... Tường vách thì công nhân dùng búa tạ đập ầm ầm, sụp đổ hết ... rồi dùng gạch ống ( thay vì gạch thẻ ), xi - măng ( thay vì vôi vữa ), xây tô "láng o" ... Hởi ôi ! ... Đi loanh quanh, thấy có bảng đề : Công trình trùng tu di tích cố đô Huế ..., Chủ đầu tư ..., Đơn vị thi công : Công ty xây dựng ... Trời Đất Ơi ! "Trùng Tu Di Tích" mà giao cho công ty xây dựng, chạy theo "tiến độ" để kiếm lời ... !? ... Các phần trang trí phù điêu bằng sành sứ, thì giao cho thợ hồ tô trét cẩu thả, ngờ nghệch ..., rồi thợ vẽ quảng cáo, sinh viên mỹ thuật nhận khoán tô vẽ màu mè lòe loẹt, cũng cẩu thả và ngờ nghệch ...
Ở các nước văn minh, khi trùng tu di tích, từng viên ngói cổ, từng viên gạch cổ phải được tháo gỡ ra vén khéo, nhẹ nhàng, cẩn thận, thậm chí được đánh số tỉ mỉ để sau đó lắp lại đúng vị trí cũ ... Sẽ phải xây dựng lại các lò gạch ngói theo công nghệ cổ, tìm lại chất đất cổ để chế tác lại các viên gạch ngói còn thiếu ; phải nghiên cứu phân chất hồ vữa cổ để tái tạo lại ... Công việc trùng tu di tích phải được các chuyên gia, chuyên viên cao cấp trực tiếp đảm nhiệm ... Từng chuyên gia, chuyên viên phải ý thức được rằng từng cổ vật là duy nhất, là kết tinh của văn hóa, hội tụ của tinh hoa, là vô giá, ... mất đi là mất đi văn hóa, mất văn hóa là mất tất cả ... !! ... Một chuyên viên phục chế tranh phải mất cả tuần miệt mài chỉ để phục chế một diện tích tranh chỉ bằng một con tem ... ( !? ) ...
Ở ta, việc phục chế gạch ngói trong tầm tay, vì công nghệ gạch ngói cũ vẫn còn, đây đó ở miền trung vẫn còn xây nhà bằng vôi vữa trộn mật mía, vẫn còn các làng nghề chuyên cẩn sành sứ ... Chuyên gia, chuyên viên có thể thuê, đào tạo cho đủ tầm, đủ tâm ...
Vậy mà ... !? ... Trời hởi ... ! ...
Chỉ có thể giải thích bằng sự "vô văn hóa" của "chủ đầu tư" ... ! Không thể khác ... !
Khi về lại Sài Gòn, nghe dư luận phản đối quá, đọc báo thấy phỏng vấn "chủ đầu tư" :
Hỏi rằng tại sao lại dùng vật liệu mới thay thế vật liệu cổ !?
Đáp rằng xưa kia mỗi triều đại trùng tu thì đều mang dấu ấn của triều đại ấy ( ! ) ...
Hởi ôi ... ! ...
Ngày xưa, làng nghề là theo truyền thống, cha truyền con nối, mạch nghề mang tính kế thừa, "trước bày nay theo", theo những mẹo luật khắc khe, chỉ thay đổi tiệm tiến theo tiến trình lịch sử qua các triều đại ... Ngày xưa, Vương Quyền, Thần Quyền chi phối văn hóa xã hội, quan niệm thẩm mỹ, công năng sử dụng, ... nên các niêm luật xây dựng, chế tác cần phải được tuân thủ nghiêm ngặt ... Ngày xưa, công năng của các công trình đình đền miếu mạo, thành quách cung điện, lầu đài lăng tẩm ... ấy mang một ý nghĩa khác ... Ngày nay, các công trình ấy đã mang một ý nghĩa khác, là Bảo Tồn - Bảo Tàng, nghĩa là phải Phục Cổ ... Trời ạ ... ! ...
Hỏi rằng tại sao lại giao cho thợ hồ, thợ vẽ phục chế tranh !?
Đáp rằng xưa kia cũng dùng nghệ nhân dân gian để làm đấy thôi ( ! ) ...
Hởi ôi ... ! ...
Nghệ nhân dân gian nhưng mà là nghệ nhân dân gian nào, cả làng, cả tổng, cả nước, bao nhiêu làng nghề, tuyển chọn ra được mấy người để vẽ cho vua xem, để thờ thánh, thờ thần ... !? ... Những nghệ nhân dân gian ấy là tinh hoa của cả một làng nghề, tinh hoa của cả một nước đó ... Trời ạ ... ! ...
Đọc đến đây, tôi chỉ nghĩ, nếu tôi là người phỏng vấn, chắc tôi dùng micro đập vô mõm thằng "chủ đầu tư" cho rụng hết răng, khỏi bố lếu bố láo ... ! ...
Sử sách cần ghi rõ tên họ của "chủ đầu tư" này, để hậu thế phán xét ... ! ... Nếu còn ở thời phong kiến, quan Chấp Pháp có thể khép vào tội " Hủy Hoại Tôn Miếu Tiền Triều", và "Cách Bổng Lộc", "Miễn Tập Ấm", "Truy Thu Chức Tước", "Đục Xóa Thụy Hiệu", "San Mộ", "Xiềng Mộ" ... là những hình phạt có thể cân nhắc ...
Ngoài dân gian thì sẽ "Trăm Năm Bia Đá Thì Mòn, Ngàn Năm Bia Miệng Vẫn Còn Trơ Trơ" ...
Sau, còn được biết thêm rằng, UNESCO đã từng ngưng tài trợ cho "công trình trùng tu di tích cố đô Huế" đến mấy lần vì cái thói vô văn hóa ấy ! "Các vị" nhận tiền tài trợ xong, chia chác cho nhau xong, còn dư ít tiền bèn mua mấy tấm tole phủ lên mái Duyệt Thị Đường, thế là xong ! ( ? ) ...
Chỉ có thể giải thích bằng sự "vô văn hóa" của "chủ đầu tư" ... ! Không thể khác ... !
Mọi người Việt Nam nên đọc bài báo này, để biết, và để ngậm ngùi, Việt Nam ta "tôn trọng" Văn Hóa - Lịch Sử tới mức nào ... !!? ...
[ ( TT&VH ) - LTS: Năm 2010, những người yêu mỹ thuật và lịch sử rất bất ngờ khi hay tin một bức tranh của vua Hàm Nghi - vị vua Cần vương yêu nước và bị Pháp bắt lưu đày ở Algeria - đã lên sàn đấu giá tranh ở Paris. Bức tranh được định giá khá thấp và cuối cùng được bán với giá không lớn, nhưng cũng xứng đáng là một sự kiện văn hóa đối với Việt Nam, bởi đó là bức tranh tâm hồn của những người yêu nước thuộc thế hệ cha ông chúng ta từ thế kỷ trước hiện diện giữa cuộc sống hôm nay, và ở ngay tại trung tâm của thị trường tranh thế giới. Cũng vì thế việc không mua được bức tranh này cũng để lại nhiều suy ngẫm.
Theo như lời kể lại của bà Thế Thanh, phái đoàn Việt Nam ( trong đó có đại diện Bảo tàng Huế ) đã theo giá bức tranh Chiều tà của vua Hàm Nghi lên đến 8.600 euro thì bỏ cuộc vì không thể trả hơn, kết quả tranh được bán cho một người giấu tên với giá… 8.800 euro. Chênh nhau 200 euro trong cuộc đua giá, Việt Nam đã để vuột khỏi tay mình một tác phẩm vừa quý về mặt lịch sử chính trị, vừa rất quý về lịch sử mỹ thuật."
...
Cũng xin nói thêm, hơn 20 năm qua, thị trường mỹ thuật Việt Nam đã xuất hiện nhiều nhà sưu tập và kinh doanh tác phẩm nghệ thuật Việt Nam tầm cỡ và thành đạt như Trần Hậu Tuấn, Bùi Quốc Chí, Ngô Tấn Trọng Nghĩa ( Apricot )… nhưng hình như họ chỉ muốn bán ra mà ít khi mua vào, nếu không gặp đồ rẻ. Rất nhiều lần, họ đã bán được những bức tranh của các họa sĩ Việt Nam lên đến nhiều chục ngàn USD; hoặc như, vài họa sĩ không chuyên ở trong nước đã bán được tranh mình từ 40 ngàn USD cho đến cả triệu USD ( 18 tỷ đồng ). Thế nhưng, việc bức tranh sơn dầu Ngày tàn quý giá đến thế mà thành phố Huế với những đại diện của họ đã phải bỏ cuộc chỉ vì không theo nổi cái giá 8.800 euro ( chỉ hơn 10.000 USD ).
Một so sánh nhỏ, giá này chỉ bằng giá một túi xách dành cho phụ nữ hiệu Louis Vuitton, thậm chí có cái Louis Vuitton giá 12.000 USD mà đại gia nọ đã mua cho “chân dài” ( khoe trên báo ) để nàng show up mỗi khi bước xuống từ một chiếc xe Lamborghini. ]
Dân Việt mình vốn thờ ơ với các vấn đề Văn Hóa ... Các vụ "trùng tu di tích" theo "trường phái" "tân trang", "hàng mã" ... khắp nơi gây xôn xao trên báo đài một dạo rồi lại "chìm xuồng" ... Gần đây, Chùa Trăm Gian, ( mà tôi đã từng được ghé thăm, đã thấy "xốn mắt" vì mấy "công trình hiện đại" nhà cấp bốn làm hậu liêu cho các sư tăng, với mấy đầu cột Gothic "kiểu tây" kệch cỡm lai căng ... ), một di tích văn hóa mấy trăm năm tuổi ở Hà Tây, sát nách thủ đô, mà nay cũng đã nằm trong phạm vi "thủ đô mở rộng", nằm ngay trên trục đường lớn chứ có khuất nẻo xa đường gì đâu, đã bị tháo dỡ sạch để "tân trang" ... Trời ạ ... ! ... Ngay trước mũi bàng dân thiên hạ ... Trời ạ ... ! ... Mỗi lần nghe ở đâu có "trùng tu" là biết chắc chắn, chắc chắn, rằng, có "đại họa" ... ! ...
Dân mình vốn "hào hứng" với chiến tranh, nay cũng vẫn vậy ... Các võ tướng, các chiến trường ... thường được vinh danh ca tụng bằng các tượng đài "hoành tráng", bằng các tên trường, tên đường, tên quảng trường to lớn và đẹp đẽ ... Trong khi đó, một nhân vật lịch sử - văn hóa uyên bác kiệt xuất là Trạng Trình Nguyễn Bĩnh Khiêm liệu đã được hậu thế ngưỡng vọng, tri ân, và noi gương xứng đáng ... !?
Trạng Nguyên - Đông Các Đại Học Sĩ - Thái Phó - Trình Tuyền Hầu - Trình Quốc Công - Tuyết Giang Phu Tử - Nguyễn Bĩnh Khiêm từng được người đời đánh giá :
+ Trạng nguyên, Lại bộ thượng thư Giáp Hải đời Mạc :
- "Chu Liêm Khê hậu hữu Y Xuyên, Lý học vu kim hữu chính truyền" ( Sau Liêm Khê lại có Y Xuyên, Lý học ngày nay bậc chính truyền ) ;
- "Danh quán nho khoa lôi chấn địa, Lực phù nhật cốc trụ kình thiên ( Kim bảng đứng đầu tên sấm dậy, Chống trời cột vững sức cường kiên ) ;
Tứ triều huân nghiệp nhân trung kiệt, Cửu lão quang nghi thế thượng tiên" ( Bốn triều nghiệp lớn tay anh kiệt, Chín lão dung nghi dáng khách tiên ).
+ Tiến sĩ Đinh Thì Trung, trong bài văn tế Môn Sinh Tế Tuyết Giang Phu Tử Văn :
- "Muôn chương đọc khắp, học tài chẳng kém Âu, Tô" ( Âu Dương Tu và Tô Đông Pha đời Tống ), "Văn lực không nhường Lý, Đỗ" ( Lý Bạch và Đỗ Phủ đời Đường ) ;
- "Một kinh Thái ất thuộc lòng, đốt lửa soi gan Dương Tử" ( Dương Hùng đời Hán ) ;
- "Suy trước biết sau, học lối Nghiêu Phu môn hộ" ( Thiệu Ung đời Tống ) ;
- "Một mình Lý học tinh thông, hai nước anh hùng không đối thủ".
+ Tiến sĩ Ôn Đình hầu Vũ Khâm Lân đời Lê Trung Hưng, trong bài Bạch Vân Am Cư Sĩ Nguyễn Công Văn Đạt Phả Ký :
"... Bởi tiên sinh chẳng những chỉ tinh thâm một môn Lý học, biết rõ dĩ vãng cũng như tương lai, mà sự thực thì trăm đời sau cũng chưa dễ ai hơn được vậy. Ôi ! Ở trong thiên hạ, các bậc quân vương, các vị hiền giả, hỏi có thiếu chi, nhưng chỉ có lúc sống thì được phú quí vinh hoa, còn sau khi mất thì những cái đó lại cũng mai một đi với thời gian, hỏi còn ai nhắc nữa ? Còn như tiên sinh, nói về thế hệ đã truyền đến 7, 8 đời, gần thì sĩ phu dân thứ ngưỡng vọng như bóng sao Đẩu trên trời, dẫu cách ngàn năm cũng còn tưởng như một buổi sớm, xa thì sứ giả Thanh triều tên Chu Xán, nói đến nhân vật Lĩnh Nam cũng đã có câu An Nam Lý học hữu Trình Tuyền tức là công nhận môn Lý học của nước An Nam chỉ có Trình Tuyền là người số một, rồi chép vào sách truyền lại bên Tàu. Như thế, đủ thấy Tiên sinh quả là một người rất mực của nước ta về thời trước vậy."
+ La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp, sống qua các thời vua Lê - chúa Trịnh, nhà Tây Sơn, nhà Nguyễn, trong bài thơ Quá Trình Tuyền Mục Tự ( Qua Chùa Cũ Của Trình Tuyền ) :
- "Huyền cơ tham tạo hóa" ( mưu cơ thâm kín can dự cả vào công việc của tạo hóa ). Ý chỉ đến "Sấm Trạng Trình"
- "Phiến ngữ toàn tam tính" ( một lời ngắn gọn mà bảo toàn cho cả ba họ ). Ý chỉ đến ba câu : "Hoành Sơn Nhất Đái, Vạn Đại Dung Thân" giúp họ Nguyễn ... ; " Cao Bằng Tuy Thiển, Khả Diên Sổ Thế" giúp họ Mạc ... ; " Giữ Chùa Thờ Phật Thì Ăn Oản" giúp họ Trịnh ...
+ Phạm Đình Hổ trong Vũ Trung Tùy Bút :
"Lý học như Nguyễn Bỉnh Khiêm và Phùng Khắc Khoan đều là tinh anh của non sông đúc lại".
+ Phan Huy Chú, danh sĩ thời nhà Nguyễn, trong Lịch Triều Hiến Chương Loại Chí :
- "Một bậc kỳ tài, hiền danh muôn thuở".
Một Đấng - Bậc Kẻ Sĩ mà, chỉ dùng lời nói, có thể định được Xã Tắc ( phía bắc ), mở được Sơn Hà ( phía nam ), những lời "sấm" tiên tri vận nước còn truyền tụng đến ngày nay ... xem ra không hấp dẫn, làm nức lòng dân Việt bằng các Chiến Tướng "Nhất Tướng Công Thành Vạn Cốt Khô" :
+ Tiền Ngô Vương - Ngô Quyền ;
+ Vạn Thắng Vương - Đinh Tiên Hoàng Đế - Đinh Bộ Lĩnh ;
+ Thập Đạo Tướng Quân - Lê Đại Hành Hoàng Đế - Lê Hoàn ;
+ Thái Úy - Việt Quốc Công - Lý Thường Kiệt ;
+ Quốc Công Tiết Chế - Hưng Đạo Đại Vương - Trần Quốc Tuấn ;
+ Bình Định Vương - Lê Thái Tổ - Lê Lợi ;
+ Long Nhương Tướng Quân - Bắc Bình Vương - Quang Trung Hoàng Đế - Nguyễn Huệ ;
+ Võ Hiển Đại Học Sĩ - Tráng Liệt Bá - Nguyễn Tri Phương ;
+ Quản Cơ - Nguyễn Trung Trực ;
+ "Hùm Thiêng Yên Thế" - Đề Thám - Hoàng Hoa Thám ;
+ Đại Tướng "Trăm Năm Hào Kiệt" - Võ Nguyên Giáp ;
... vv ...
và các Chiến Trường "Chiết Kích Trầm Giang, Khô Cốt Doanh Khâu" :
+ "Đằng Giang tự cổ huyết do hồng" ;
+ Phòng Tuyến Như Nguyệt ;
+ "Đoạt sáo Chương Dương Độ / Cầm Hồ Hàm Tử Quan" ;
+ Chi Lăng giết Liễu Thăng ;
+ Rạch Gầm - Xoài Mút nhấn chìm quân Xiêm, Đống Đa gò chôn thây giặc ;
+ Đại Đồn Chí Hòa, Lũy Bán Bích ;
+ "Hỏa hồng Nhật Tảo oanh thiên địa / Kiếm bạt Kiên Giang khấp quỷ thần" ;
+ Điện Biên Phủ "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu" ;
+ Đồng Xoài, Bình Giã, "A Sao máu thù còn nồng", Khe Sanh, Dak Tô, Plei Me, "Gio Linh đón thây giặc về làm phân xanh cây lá", "đồn Tà Cơn năm nào bốc cháy", Cổ Thành Quảng Trị, "Củ Chi đất thép thành đồng", "Bình Long anh dũng", "Phước Long xây chiến thắng", "Xuân Lộc cánh cửa thép" ..., "Đại Lộ Kinh Hoàng", "Truông Gọi Hồn, Đồi Xáo Thịt" ..., "trận địa thì loang máu tươi" ...
... vv ...
Ngoài ra, những Đấng - Bậc Sĩ - Sư khác, các Văn Thần "Kinh Bang Tế Thế" bằng tiết tháo thanh cao, chính trực, bằng tài văn học uyên thâm như :
+ Thiền Sư - Pháp Sư - Lý Triều Quốc Sư - Nguyễn Minh Không ;
+ Tả Gián Nghị Đại Phu - Thái Phó Bình Chương Quân Quốc Trọng Sự - Tể Tướng Thái Sư - Lý Đạo Thành ;
+ Hàn Lâm Học Sĩ - Hành Khiển - Tả Gián Nghị Đại Phu - Tham Tri Chính Sự - Thái Bảo - Thái Phó - Trương Hán Siêu ;
+ Thái Học Sinh - Tiều Ẩn - Quốc Tử Giám Tư Nghiệp - Văn Trinh Công - Chu Văn An ;
+ Tiến Sĩ - Đông Các Đại Học Sĩ - Quốc Tử Giám Tế Tửu - Lễ Bộ Thượng Thư - Hàn Lâm Viện Sự Trưởng - Lại Bộ Thượng Thư - Nhập Nội Phụ Chính - Tao Đàn Nhị Thập Bát Tú Phó Đô Nguyên Súy - Thân Nhân Trung ;
+ Gia Ðịnh Xử Sĩ Sùng Đức Võ Tiên Sinh - Võ Trường Toản :
Sinh Tiền Giáo Huấn Đắc Nhân, Vô Tử Nhi Hữu Tử
Một Hậu Thịnh Danh Tại Thế, Tuy Vong Giả Bất Vong ;
+ Hàn Lâm Viện Chế Cáo - Hộ Bộ Thượng Thư - Lễ Bộ Thượng Thư - Lại Bộ Thượng Thư - Binh Bộ Thượng Thư - Quốc Sử Quán Phó Tổng Tài - Hiệp Biện Học Sĩ - Thiếu Bảo Cần Chánh Điện Đại Học Sĩ - Trịnh Hoài Đức ;
+ Hàn Lâm Viện Chế Cáo - Đông Cung Thị Giảng - Hình Bộ Hữu Tham Tri - Binh Bộ Thượng Thư - Hộ Bộ Thượng Thư - Lê Quang Định ;
+ Hàn Lâm Viện Thị Độc - Binh Bộ Hữu Tham Tri - Công Bộ Thượng Thư - Tĩnh Viễn Hầu - Ngô Nhân Tịnh ;
+ Hàn Lâm Viện Chế Cáo - Lễ Bộ Tham Tri - Đông Cung Phụ Đạo - Tán Trị Công Thần Đặc Tiến Kim Tử Vinh Lộc Đại Phu - Trụ Quốc Thái Sư - Châu Quận Công - Ngô Tùng Châu ;
+ Tiến Sĩ - Hàn Lâm Viện Biên Tu - Đô Sát Viện Phó Đô Ngự Sử - Lại Bộ Thượng Thư - Cơ Mật Viện Đại Thần - Quốc Sử Quán Tổng Tài - Hiệp Tá Đại Học Sĩ - Phan Thanh Giản ;
+ Huy Chương Dũng Sĩ Cứu Thế của Tòa Thánh La Mã, ngày 1 tháng 10 năm 1863,
Hội Viên Hội Nhân Văn Và Khoa Học vùng Tây Nam nước Pháp, Hội Nhân Chủng Học, Hội Giáo Dục Á Châu, năm 1871,
Giáo Sư Ngôn Ngữ Á Đông, thông hiểu 27 sinh ngữ trên thế giới, năm 1874,
"Toàn Cầu Bác Học Danh Gia", đứng hàng thứ 17 trong 18 "Thế Giới Thập Bát Văn Hào", năm 1874. Được ghi trong Bách Khoa Tự Điển Larousse,
Hội Viên Hội Chuyên Khảo Văn Hóa Á Châu, ngày 15 tháng 2 năm 1876,
Hội Viên Hội Chuyên Học Địa Dư Paris, ngày 7 tháng 7 năm 1878,
Khuê Bài Hàn Lâm Viện Đệ Nhị Đẳng Bội Tinh ( Palmes d'Académie ) của Hàn Lâm Viện Pháp, ngày 17 tháng 5 năm 1883,
Tứ Đẳng Long Tinh, Ngọc Khánh, Long Khánh của Nam Triều, ngày 17 tháng 5 năm 1886,
Huy Chương Isabelle la Catholique của Tây Ban Nha, ngày 27 tháng 6 năm 1886,
Bắc Đẩu Bội Tinh Đệ Ngũ Đẳng của Pháp ngày 4 tháng 8 năm 1886,
Hàn Lâm Viện Đệ Nhất Đẳng của Pháp ngày 3 tháng 6 năm 1887,
Hàn Lâm Viện Đệ Nhất Đẳng của Hoàng Gia Cam Bốt,
Hàn Lâm Viện Thị Giảng Học Sĩ ( dưới triều Đồng Khánh ),
Hàm Lễ Bộ Tham Tri ( dưới triều Khải Định ),
Hàm Lễ Bộ Thượng Thư ( dưới triều Bảo Đại ),
Pétrus Trương Vĩnh Ký ;
... vv ...
cũng chịu chung số phận bị thờ ơ bởi dân Việt ...
Đối với các sự kiện lịch sử, dân mình cũng xem nhẹ các công cuộc cải cách của Hồ Quý Ly, công cuộc Nam Tiến của các chúa Nguyễn theo kế sách "Tàm Thực" của Nguyễn Cư Trinh, công cuộc Duy Tân : Khai Dân Trí - Chấn Dân Khí - Hậu Dân Sinh của Phan Chu Trinh, phong trào Đông Kinh Nghĩa Thục của Lương Văn Can, phong trào Nhân Văn - Giai Phẩm ... nhu nhuyễn, ôn hòa, bất bạo động ..., mà "hào hứng" với các phong trào Xô Viết Nghệ Tỉnh, Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Đồng Khởi, các chiến dịch Mậu Thân, Đường 9 Hạ Lào, Mùa Hè Đỏ Lửa ... đầy xương máu ...
Hiện thời, trên các trang mạng, nhiều người đả kích lại những người biểu tình ôn hòa chống Trung Quốc xâm lược, bất đồng chính kiến ôn hòa ... rằng chỉ giỏi biểu tình, không dám cầm súng bảo vệ đất nước ..., rằng đã đóng góp được gì cho đất nước, rằng chỉ giỏi "chém gió", làm "anh hùng bàn phím" ..., rằng thì là ... vv ... Thực ra, có thể nhìn sự việc theo một hướng khác : "Quốc Gia Hưng Vong, Thất Phu Hữu Trách", mỗi công dân, tùy theo vị thế và khả năng, có những phương cách khác nhau để biểu lộ trách nhiệm và thực hiện bổn phận ..., người lính thì chiến đấu bằng vũ khí, người dân thường thì chiến đấu bằng biểu tình, với các khẩu hiệu, biểu ngữ bày tỏ chính kiến, có khi chỉ biểu tình trong im lặng, bất động, tuyệt thực ... ( chứ không phải bằng "chiến tranh nhân dân", một con dao hai lưỡi rất nguy hiểm, Thảm Sát Mỹ Lai là một ví dụ đau thương về hậu quả của "chiến tranh nhân dân", trong muôn vàn vụ thảm sát thường dân khác, trên khắp thế giới ... ), người trí thức thì chiến đấu bằng văn chương, nghệ thuật ( thơ, ca, nhạc, họa, phim, ảnh ... ), phản tỉnh, phản biện ... Một cuộc biểu tình, một lời hịch, một câu văn, một ý thơ, một tấm ảnh, một thước phim ... nhiều khi có sức mạnh hơn một đạo quân, có thể "thắng nhi bất chiến", "bất chiến tự nhiên thành", giúp giảm thiểu máu xương, sức người sức của ...
"Trên tay người nghệ sĩ chân chính không phải là một "cán cuốc cong" của quan điểm Dân Túy, cũng không phải là một "thanh gươm cùn" của quan điểm Nghệ Sĩ - Chiến Sĩ, mà là một "Ngọn Đuốc Trí Tuệ", không phải để chỉ đường, mà để soi sáng sự vô minh ... Nhân loại thoát ra khỏi sự vô minh sẽ tự tìm thấy đường và tự đi ... "Ngọn Đuốc" ấy giống như Trái Tim Danko, Ngón Tay Phật Thích Ca, Thánh Tâm Chúa Jesus ..." ( trích ghi chép Nghệ Thuật ).
Võ có "Cương" có "Nhu", Văn có "Hùng" có "Diễm" ...
Võ có những "Võ Tướng" "ngoài biên thùy rạch mũi Can Tương", lúc dùng trường trận, khi dụng đoản binh, xông pha chiến địa, chém tướng đoạt thành ... ; đồng thời cũng có những "Nho Tướng" "kinh luân khởi tâm thượng, binh giáp tàng hung trung", ngồi trong màn trướng thảo hịch, định kế ... mà quyết được sự thắng thua, thành bại ngoài trăm dặm ...
Văn có những "Văn Thần" "trong lang miếu ra tài Lương Đống", xông xáo trên "trường văn trận bút", "bút chiến" lẫy lừng, "cầm chính đạo để tịch tà cự bí, hồi cuồng lan nhi chướng bách xuyên" ... ; đồng thời cũng có những "Tao Nhân Mặc Khách" "nào thơ, nào rượu, nào địch, nào đờn ...", "tiêu dao nơi hàn cốc thanh sơn", "mặc ai hỏi, mặc ai không hỏi tới" mà "ngâm hoa vịnh nguyệt", "gẫm việc đời mà ngắm kẻ trọc thanh", "phù thế giáo một vài câu thanh nghị" ...
Không thể nhận định phiến diện, chủ quan là "Võ cường Văn nhược", mà "nhất trọng nhất khinh" ... Xưa nay "nhược tồn cương chiết", "nhược thắng cường" không hiếm ... ! ...
Tất cả, Văn và Võ, Cương - Nhu - Hùng - Diễm, đều cần thiết và có giá trị hỗ tương, hình thành nên tính cách của một con người, hình thành nên tính cách của một dân tộc, "dân tộc tính" ...
Mà, "TÍNH CÁCH LÀM NÊN SỐ PHẬN" !!!
Đến bao giờ thì dân Việt mới có thể nhận chân được tính cách "HIẾU CHIẾN", "TRỌNG VÕ KHINH VĂN" tiềm ẩn trong "dân tộc tính" của mình ... !? ... !? ... !? ...
... Để có thể cải đổi số phận "NHƯỢC TIỂU" của Dân Tộc Việt Nam, Đất Nước Việt Nam ... !? ... !? ... !? ...
ĐẾN BAO GIỜ ... !? ... !? ... !? ...
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét